หัวข้อนี้เป็นแคตตาล็อกของ ABB ที่เกี่ยวกับ Softstarter สำหรับมอเตอร์ไฟฟ้า โดยครอบคลุม 4 ตระกูลหลัก ได้แก่ PSR, PSRC, PSE และ PSTX ซึ่ง ABB แบ่งระดับตั้งแต่รุ่น Compact สำหรับมอเตอร์ขนาดเล็ก ไปจนถึงรุ่น Advanced สำหรับมอเตอร์ขนาดใหญ่และระบบควบคุมที่ซับซ้อนมากขึ้น

ABB Softstarters PSR, PSRC, PSE และ PSTX คืออะไร?

Softstarter คืออุปกรณ์สำหรับควบคุมการสตาร์ทและหยุดมอเตอร์ โดยค่อย ๆ เพิ่มหรือลดแรงดันที่จ่ายให้มอเตอร์ แทนการจ่ายแรงดันเต็มทันที

หลักการง่าย ๆ คือ

ไฟฟ้า → Softstarter → Motor

เมื่อกด Start:

Motor OFF
   ↓
เริ่มจ่ายแรงดัน
   ↓
ค่อย ๆ เพิ่มแรงดัน
   ↓
Motor เร่งความเร็ว
   ↓
Motor RUN

ผลที่ได้คือช่วยลด Starting Current และลดแรงกระแทกทางกลของระบบ เช่น เพลา ปั๊ม สายพาน และชุดส่งกำลัง โดย ABB ระบุว่า Softstarter ช่วยลดกระแสเริ่มต้นและความเครียดทางไฟฟ้า รวมถึงลด Mechanical Wear ของอุปกรณ์ที่ต่อกับมอเตอร์

1. ทำไมต้องใช้ Softstarter?

หากต่อมอเตอร์เข้ากับไฟโดยตรงแบบ DOL (Direct-On-Line) มอเตอร์จะดึงกระแสเริ่มต้นสูง และเกิดแรงบิดอย่างรวดเร็ว

ตัวอย่าง

DOL

ไฟเต็ม ─────────────► Motor
                       │
                       ▼
                  กระแสเริ่มต้นสูง
                  แรงกระชากสูง

แต่ Softstarter จะควบคุมการเพิ่มแรงดัน

Softstarter

ไฟ
 │
 ▼
Softstarter
 │
 ├── 20%
 ├── 40%
 ├── 60%
 ├── 80%
 └── 100%
       │
       ▼
     Motor

จึงเหมาะกับงานที่ต้องการให้มอเตอร์ เริ่มและหยุดอย่างนุ่มนวล

2. ABB แบ่ง Softstarter เป็น 4 กลุ่ม

สามารถจำง่าย ๆ ได้ดังนี้

ข้อมูลจาก ABB Catalog ระบุ PSR และ PSRC ที่ 3–105A, PSE ถึง 370A และ PSTX ถึง 1,250A โดยช่วงแรงดันหลักอยู่ถึง 600V สำหรับกลุ่มที่เกี่ยวข้อง

3. PSR – Compact Softstarter

PSR เป็น Softstarter รุ่น Compact ของ ABB เน้น ขนาดเล็ก ใช้งานง่าย และมีฟังก์ชันพื้นฐานที่จำเป็น

ABB ระบุช่วงกระแสของ PSR ที่ 3A–105A และแรงดันมอเตอร์ 208–600V โดยรองรับไฟควบคุม 100–240VAC หรือ 24VAC/DC ตามรุ่น

ฟังก์ชันหลัก

• Soft Start
• Soft Stop
• Compact Design
• ลด Starting Current
• ลด Mechanical Stress
• รองรับการ Start บ่อย
• ติดตั้งง่าย

ABB ระบุว่า PSR สามารถรองรับได้ถึง 100 motor starts/hour ภายใต้เงื่อนไขที่กำหนด

เหมาะกับ

• Pump
• Fan
• Compressor
• Conveyor
• Motor ขนาดเล็ก
• Machine Automation

4. PSR เหมาะกับใคร?

PSR เหมาะกับระบบที่ต้องการ

“Soft Start + Soft Stop โดยไม่ต้องการฟังก์ชันซับซ้อนมาก”

ตัวอย่างเช่น

MCB / MCCB
     │
 Contactor
     │
    PSR
     │
   Motor

จุดเด่นคือขนาดกะทัดรัดและติดตั้งง่าย ซึ่ง ABB ระบุว่า PSR มีขนาดกะทัดรัดกว่า Star-Delta และมีการติดตั้งที่ง่ายใกล้เคียงกับ DOL

5. PSRC – Softstarter สำหรับ Scroll Compressor

PSRC เป็นรุ่นที่ออกแบบเฉพาะสำหรับ Scroll Compressor

ABB ระบุว่า PSRC มีช่วงกระแส 3A–105A และออกแบบมาให้ติดตั้งง่าย โดยใช้การตั้งค่าคงที่เพื่อให้เหมาะกับ Scroll Compressor

จุดเด่น

• Fixed Settings
• ติดตั้งง่าย
• ลด Mechanical Stress
• ลด Stress ที่ Compressor
• ลด Maintenance
• เหมาะกับ Scroll Compressor

ตัวอย่างการใช้งาน

Electrical Supply
       │
       ▼
     PSRC
       │
       ▼
Scroll Compressor
       │
       ▼
 Refrigeration /
 HVAC System

เหมาะอย่างมากกับงาน

• HVAC
• Air Conditioning
• Refrigeration
• Chiller
• Scroll Compressor

6. PSE – Efficient General Purpose Softstarter

PSE เป็นรุ่นที่อยู่ระดับกลางระหว่าง PSR กับ PSTX

ABB เรียกว่า Efficient Range และออกแบบมาให้เป็น General Purpose Softstarter โดยเน้นความสมดุลระหว่างความสามารถในการ Start มอเตอร์กับต้นทุน

ช่วงกระแสตาม Portfolio อยู่ประมาณ 18–370A ในรุ่น PSE ที่ใช้งานทั่วไป

จุดเด่นของ PSE

• Soft Start
• Soft Stop
• Electronic Overload Protection
• Current Limit
• Torque Control
• Pump Functions
• Fieldbus Communication
• เหมาะกับ Motor ขนาดกลาง

ABB ระบุว่า PSE มี Fieldbus Communication ในตัว และมี Electronic Overload Protection ซึ่งช่วยให้สามารถรวมการควบคุมและป้องกันมอเตอร์ไว้ในอุปกรณ์เดียวได้มากขึ้น

7. Torque Control ของ PSE

หนึ่งในจุดที่น่าสนใจคือ Torque Control

การควบคุมแบบนี้เหมาะอย่างมากกับ Pump

ตัวอย่างเช่นตอนหยุดปั๊ม

ถ้าตัดมอเตอร์ทันที:

Motor OFF
     ↓
น้ำหยุดเร็ว
     ↓
แรงดันกระแทก
     ↓
Water Hammer

Softstarter สามารถควบคุมการหยุดให้เหมาะสมมากขึ้น

Motor RUN
   ↓
ลด Torque
   ↓
ลดความเร็ว
   ↓
Motor STOP

จึงเหมาะกับระบบ

• Water Pump
• Booster Pump
• HVAC Pump
• Irrigation

8. PSTX – Advanced Softstarter

PSTX เป็นรุ่นระดับ Advanced ของ ABB

ABB ระบุว่า PSTX เป็น Softstarter ที่มีฟังก์ชันครบสำหรับการใช้งานมอเตอร์ที่หลากหลาย และมี Built-in Modbus รวมถึงรองรับ Anybus modules สำหรับโปรโตคอลการสื่อสารต่าง ๆ

ช่วงกระแสของ PSTX ครอบคลุมตั้งแต่ขนาดเล็กไปจนถึงประมาณ 1,250A ตาม Portfolio ของ ABB

9. PSTX มีฟังก์ชันอะไรบ้าง?

PSTX มีฟังก์ชันมากกว่า Softstarter ระดับพื้นฐาน เช่น

• Soft Start
• Soft Stop
• Torque Control
• Current Limit
• Electronic Overload Protection
• Motor Underload
• Overvoltage
• Undervoltage
• Current Imbalance
• Voltage Imbalance
• Phase Loss
• Locked Rotor
• Motor Heating
• Pump Cleaning
• Jog
• Kick Start
• Fieldbus Communication

ABB ระบุในข้อมูลทางเทคนิคของ PSTX ว่ามีฟังก์ชัน Monitoring และ Protection หลายรายการ เช่น Current/Voltage Imbalance, Underload, Overvoltage, Undervoltage, Locked Rotor และ Electronic Overload Protection

10. Electronic Overload Protection

PSE และ PSTX สามารถใช้ Electronic Overload Protection (EOL) ได้

หลักการคือ Softstarter ตรวจสอบกระแสและเวลาการทำงานของมอเตอร์

หากมอเตอร์มีกระแสสูงเกินไปเป็นเวลานาน:

Motor Current
      │
      ▼
   PSTX/PSE
      │
      ▼
ตรวจสอบ Current + Time
      │
      ▼
Overload
      │
      ▼
Trip

ABB ระบุว่า EOL สามารถใช้กับ PSE และ PSTX และมี Trip Class ที่ตั้งค่าได้ตามรุ่น เช่น Class 10A, 10, 20 และ 30 สำหรับ PSTX

11. Pump Cleaning

สำหรับงานปั๊ม PSTX มีฟังก์ชันที่ช่วยจัดการปัญหา Pump Clogging

ตัวอย่างเช่นปั๊มน้ำเสียมีเศษวัสดุเข้าไปติดใบพัด

ระบบสามารถใช้ฟังก์ชัน Pump Cleaning เพื่อช่วยลดปัญหาการอุดตันตามวิธีการทำงานที่กำหนดไว้

จึงเหมาะกับ

• Wastewater Pump
• Sewage Pump
• Drainage Pump
• Water Treatment

12. Motor Heating

PSTX ยังมีฟังก์ชัน Motor Heating

สามารถใช้ช่วยป้องกันปัญหาความชื้นในมอเตอร์ในสภาวะที่เหมาะสม โดย ABB ระบุว่าสามารถใช้เป็น Pre-start Function หรือสั่งงานผ่าน Digital Input/Fieldbus ร่วมกับ PTC หรือ PT100 ได้ในระบบที่รองรับ

13. Fieldbus Communication

การสื่อสารเป็นจุดแตกต่างสำคัญของ Softstarter แต่ละระดับ

PSR

รองรับ Communication บางรูปแบบผ่านอุปกรณ์/ระบบที่เกี่ยวข้อง เช่น Modbus RTU, Profibus และ DeviceNet ตามรุ่นและอุปกรณ์เสริม

PSE

มี Fieldbus Communication ในตัว

PSTX

รองรับ

• Modbus RTU
• Anybus
• Profibus
• Profinet
• Ethernet-based protocols อื่น ๆ ตาม Module ที่เลือก

ABB ระบุว่า PSTX มี Modbus ในตัว และรองรับ Anybus สำหรับโปรโตคอลการสื่อสารหลักหลายประเภท

14. HMI ของ PSTX

PSTX มี HMI/Keypad สำหรับตั้งค่าและตรวจสอบข้อมูล

ผู้ใช้งานสามารถใช้ดูและตั้งค่าต่าง ๆ เช่น

• Motor Current
• Start/Stop
• Protection
• Ramp Time
• Current Limit
• Fault
• Alarm
• Motor Data
• Application Settings

จึงเหมาะกับระบบที่ต้องการ Commissioning และ Monitoring ที่ละเอียด

15. Soft Start กับ Soft Stop

สิ่งสำคัญของ Softstarter คือไม่ได้ควบคุมเฉพาะตอน Start

แต่ยังควบคุมตอน Stop ได้ด้วย

Soft Start

0%
 │
20%
 │
40%
 │
60%
 │
80%
 │
100%

Soft Stop

100%
 │
80%
 │
60%
 │
40%
 │
20%
 │
0%

โดยเฉพาะระบบ Pump การ Soft Stop มีประโยชน์ในการลดการเปลี่ยนแปลงแรงดันและแรงกระแทกในระบบท่อ

16. เปรียบเทียบ PSR / PSRC / PSE / PSTX

ภาพรวมนี้อ้างอิงการจัดระดับ Portfolio ของ ABB; รายละเอียดจริงต้องตรวจสอบตามรหัส Softstarter และรุ่นย่อยที่เลือก

17. เลือกรุ่นไหนดี?

สามารถเลือกแบบง่าย ๆ ตามลักษณะงานได้ดังนี้

มอเตอร์ขนาดเล็ก + ต้องการความง่าย

เลือก PSR

เช่น

• Fan
• Pump
• Conveyor
• Small Compressor

Scroll Compressor

เลือก PSRC

เช่น

• Air Conditioner
• HVAC
• Refrigeration

มอเตอร์ขนาดกลาง + ต้องการฟังก์ชันมากขึ้น

เลือก PSE

เช่น

• Pump
• Fan
• Compressor
• Conveyor

มอเตอร์ขนาดใหญ่ + ต้องการ Monitoring/Protection/Communication

เลือก PSTX

เช่น

• Industrial Pump
• Large Fan
• Compressor
• Conveyor
• Crusher
• Centrifuge
• HVAC
• Water Treatment

18. Softstarter กับ Star-Delta

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือ Softstarter สามารถใช้แทนแนวคิดการสตาร์ทแบบ Star-Delta ในบางงานได้

Star-Delta

Start
 ↓
STAR
 ↓
Timer
 ↓
DELTA
 ↓
RUN

Softstarter

Start
 ↓
Soft Start
 ↓
Ramp Up
 ↓
RUN

ข้อดีของ Softstarter คือสามารถควบคุม Ramp และฟังก์ชันอื่น ๆ ได้ละเอียดกว่า และช่วยลดความซับซ้อนของวงจรเมื่อเทียบกับระบบ Star-Delta ในบางการออกแบบ โดย ABB ระบุว่า PSR มีขนาดกะทัดรัดกว่า Star-Delta และติดตั้งง่าย

19. Softstarter ไม่ใช่ VFD

เป็นเรื่องที่ลูกค้ามักสับสนกันครับ

ดังนั้นถ้าต้องการให้มอเตอร์ หมุนเร็ว–ช้าตลอดเวลา โดยทั่วไปต้องพิจารณา VFD/Drive มากกว่า Softstarter

แต่ถ้าต้องการเพียง Start และ Stop อย่างนุ่มนวล Softstarter เป็นอุปกรณ์ที่เหมาะกับงานลักษณะนี้

20. การเลือก Softstarter ต้องดูอะไรบ้าง?

ก่อนเลือกรุ่น ABB ควรดูข้อมูลเหล่านี้

1. Motor Voltage

เช่น

• 380V
• 400V
• 415V
• 440V
• 480V
• 600V

2. Motor Current

สำคัญมากกว่าการดู kW เพียงอย่างเดียว

ตัวอย่าง

Motor 30kW → ต้องดู Motor FLC จริง → แล้วเลือกรุ่น Softstarter ตามกระแสและ Duty

3. Motor Power

เช่น

• 7.5 kW
• 15 kW
• 30 kW
• 75 kW
• 160 kW
• 400 kW

4. Starting Duty

ต้องดูว่าเป็น

• Normal Start
• Heavy Duty Start
• Starts/Hour

5. Application

เช่น

• Pump
• Fan
• Compressor
• Conveyor
• Crusher
• Centrifuge

6. Control Voltage

เช่น

• 24VAC/DC
• 100–240VAC

7. Communication

ถ้าต้องต่อ PLC/BMS/SCADA ให้ตรวจสอบ

• Modbus
• Profibus
• Profinet
• Anybus
• Ethernet

21. ตัวอย่างการต่อระบบ

โครงสร้างทั่วไปสามารถเป็น

      MCCB
        │
     Contactor
        │
   ┌─────────┐
   │Softstart│
   └────┬────┘
        │
        ▼
      MOTOR

และถ้าเป็นระบบ Automation

             PLC
              │
       Modbus / Fieldbus
              │
              ▼
       ┌────────────┐
       │   PSTX     │
       └─────┬──────┘
             │
             ▼
           MOTOR

ทำให้ PLC สามารถสั่งงานและรับข้อมูลสถานะจาก Softstarter ได้ตามความสามารถของรุ่นและ Communication Module ที่ติดตั้ง

สรุป ABB Softstarter ทั้ง 4 Series

จำง่าย ๆ ได้แบบนี้ครับ

PSR = Compact & Simple
เหมาะกับมอเตอร์ขนาดเล็กและงานที่ต้องการ Soft Start/Stop พื้นฐาน

PSRC = Scroll Compressor
ออกแบบเฉพาะสำหรับ Scroll Compressor

PSE = General Purpose
สำหรับงานทั่วไป ต้องการฟังก์ชันมากขึ้น มี Electronic Overload และ Fieldbus

PSTX = Advanced
สำหรับงานอุตสาหกรรมที่ต้องการฟังก์ชันด้าน Motor Control + Protection + Monitoring + Communication ในระดับสูง และรองรับมอเตอร์ขนาดใหญ่ถึงประมาณ 1,250A ตาม Portfolio ของ ABB

สำหรับการนำไปจัดหมวดสินค้าในเว็บไซต์ WooCommerce ผมแนะนำโครงสร้าง:

ABB → Control and Protection → Softstarters

→ PSR Softstarters
→ PSRC Softstarters
→ PSE Softstarters
→ PSTX Softstarters
→ Softstarter Accessories
→ Communication Modules
→ HMI / Keypad
→ Connection Kits